8.Sınıf 6.Ünite 3.Bölüm Madde Döngüleri ve Çevre Sorunları Konu Anlatımı

Madde Döngüleri ve Çevre Sorunları Konu Özeti

Dünya atmosferinde yani havanın yapısında birçok gaz çeşidi bulunmaktadır. Bu gazlar; azot, oksijen, karbondioksit, hidrojen ve diğer gazlardır. İnsanlar ve hayvanlar havadaki oksijeni, suyu; bitkiler ise karbondioksit ve azotu sürekli kullandıkları halde bu maddelerin oranı pek değişmemektedir.

Canlı yaşamı için büyük önem taşıyan su, karbon, oksijen, azot gibi maddeler canlı ve cansız çevre içinde dolaşım halindedir. Bu maddelerin düzenli bir biçimde yapmış oldukları dolaşıma madde döngüsü denir.

SU DÖNGÜSÜ

Yaşadığımız Dünya’nın 4’te 3’ü su ile kaplıdır. Canlılar, yaşamlarını sürdürebilmek için suya ihtiyaç duyarlar. Su, hidrojen ve oksijen gazlarının bir araya gelmesi ile oluşur. Atmosferde yer alan bu gazlar suyu, su da canlıların en temel yaşam maddesini oluşturur.

Su; katı, sıvı ve gaz halde bulunabilen bir maddedir. Suyun her hali doğada sürekli döngü halindedir. Böylelikle doğadaki su miktarı hiç değişmez ve sabit kalır.

Yeryüzünde solunum, terleme ve buharlaşma gibi olaylarla atmosfere giden su buharı, atmosferde soğuyarak tekrar yağmur, kar veya dolu şeklinde yeryüzüne iner. Suyun bu şekilde sürekli dolaşım durumunda olmasına su döngüsü denir.

KARBON DÖNGÜSÜ

Canlıların temel yapı bileşenlerinden biri olan ‘karbon (C)’ canlılar için oldukça önemli bir maddedir. Protein, yağ, karbonhidrat gibi organik maddelerin, dolayısıyla bütün canlıların yapısında karbon bulunur.

Karbon elementinin temel kaynağı karbondioksittir. Fotosentez sonucu üreticiler, havadaki karbondioksiti (CO2) besine dönüştürür ve yapılarına katarlar. Bu besini kullanan tüketiciler solunum sonucu besindeki karbonu karbondioksite (CO2) dönüştürerek atmosfere verirler. Bunun gibi yaşam-ları sona eren canlılardaki karbon, ayrıştırıcılar sayesinde atmosfere CO2 olarak gönderilir. Canlı atıkları olan fosil yakıtların (kömür, petrol ve doğalgaz) ve diğer maddelerin yanması (Oksijen ile tepkimeye girmesi) sonucu karbon, karbondioksit (CO2) olarak tekrar atmosfere gönderilir. Bu duruma karbon döngüsü adı verilir.

OKSİJEN DÖNGÜSÜ

Canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için bir diğer önemli madde oksijendir. Oksijen, doğada %21 oranında bulunmaktadır. Solunum için gerekli olan oksijen sayesinde canlılar yaşamları için gerekli olan enerjiyi üretirler. Fotosentez sonucu üretilen oksijen; solunum, yanma (fosil yakıtlar) gibi olaylar sonucu kullanılarak atmosfere CO2 (karbondioksit) olarak verilir. CO2’yi alan üreticiler fotosentez ile tekrar O2 üretirler. Oksijenin fotosentez ve solunum arasındaki dolaşımına oksijen döngüsü adı verilir.

AZOT DÖNGÜSÜ

Havada bulunan ve girişte söz ettiğimiz gazlardan biri olan azot, doğada %78 oranında bulunmaktadır. Ayrıca azot, canlıların en temel besin maddesi olan proteinlerin yapısında bulunur. Bazı mikroorganizmalar hariç hiçbir canlı azot gazını doğrudan kullanamaz. Havada ki azot, baklagillerin köklerinde bulunan azot bağlayıcı bakteriler tarafından ve yıldırım ile şimşek olayları sonucu toprağa geçer. Topraktan diğer bitkilere geçen azot, bitkilerden de hayvanlara geçer. Bitki ve hayvanların ölmesi sonucu ayrıştırıcılar (çürükçüller) azotu tekrar atmosfere gönderirler. Azotun atmosfer ile toprak arasında yaptığı bu dolaşıma azot döngüsü denir.

İlgili Kazanımlar

  • F.8.6.3.1. Madde döngülerini şema üzerinde göstererek açıklar.
  • F.8.6.3.2. Madde döngülerinin yaşam açısından önemini sorgular.
  • F.8.6.3.3. Küresel iklim değişikliklerinin nedenlerini ve olası sonuçlarını tartışır.

Google arama terimleri:

  • Madde döngüsü
  • azot döngüsü 8. sınıf
  • Madde Döngüleri PDF
  • madde döngüleri 10.sınıf biyoloji
  • 11. Sınıf Coğrafya Madde Döngüleri
  • 8.sınıf madde döngüleri çalışma kağıdı
  • 8. Sınıf Madde Döngüleri Konu Anlatımı PDF
  • 8. sınıf madde döngüleri ve çevre sorunları test